 Ateşli silahların gelişiminin bir bölümü mermilerle yakından ilintilidir. İlk silahlarda bir atış yapabilmek için gerekli üç bileşen barut, mermi ve ateşleyici birbirinden ayrı olarak kullanılıyordu. 18'inci yüzyılın başından itibaren bilya şeklindeki kurşun ve barut karton kovanın içindeki yerini aldı. Bu şekilde silahı doldurma işi kolaylaşıyordu. Ancak gerçek anlamda ilk fişek 1812 yılında J.S. Pauly tarafından geliştirildi. Misket, barut ve ateşleyici, prinç tabanlı karton bir kovanın içine yerleştirilmişti. Ne var ki Pauly'nin bu icadı dolumu zor ve masraflı oluşu nedeni ile kesin bir çözüm olarak kabul edilmedi. 19'uncu yüzyıl boyunca araştırmacılar çalışmalarına devam ettiler ve 1830'ların ortalarında Lec-haufeux, iğne ateşlemeli mermiyi icad etti. 1850'lerin sonunda Smith & Wesson tırnaktan ateşlemeli mermileri Amerikan piyasasına sürdü. 1860'lardan itibaren de merkezden ateşlemeli türlerle birlikte büyük miktarlarda üretimine başlandı.
İlk fişekler karton, genellikle de prinçten yapılıyordu. Kovanlar günümüzdeki plastik şekillerini alana kadar
 karton, prinç, çelik, alüminyum ve çinkodan yapılmışlardır. Günümüzde yivsiz av tüfeklerinde kullanılacak av fişekleri; 65,70,76 ve 89 milimetre uzunluğunda olurlar. Bu ebatlar kovan boyunun kıvrılmamış uzunluklarıdır. 76 ve 89 milimetredekilerin daha güçlü olan magnum fişek atabilecek nitelikte tüfeklerde kullanılması gerekir. Aksi takdirde hoş olmayan sonuçlar ile karşılaşılabilir.
Av fişekleri genelde, normal ve yüksek hızlı olmak üzere iki kategoride üretilirler. Normal ya da standart hızlı olanların namlu çıkışı 1150 ile 1250 fps arasında değişir. Kesin rakamı kovan içine konulacak saçmanın ağırlığı belirler. Ancak çok fazla farklılıklar oluşmaz. Yüksek hızlı fişeklerin namlu çıkışı hızı ise 1300 fps civarındadır. Bunlardan başka bir de magnum yüksek hızlı fişekler vardır ki, bunlarda değişen sadece saçma miktarı olup hız yaklaşık olarak aynıdır. Fişeğini kendi dolduran avcıların bilmesi gereken bir konu da, kovanların arada bir değiştirilmesi gerektiğidir. Çünkü aynı kovanı her dolduruşunuzda, o dolu 20 ila 30 fps hız kaybına uğrar. Eğer bir kovanı sezon boyunca 10 kez doldurarak kullandıysanız ve bu kovan ilk kullanıldığında namlu çıkış hızı 1200 fps ise sezon sonunda aynı kovanın performansı 1000 fps'ye düşer.
Yivsiz av tüfeklerinde ana amaç, hedefe uygun büyüklükte ve yeterince saçma isabet ettirebilmektir. Eski dönemlerde bütün saçmalar kurşundan imal edilirken, göl ve çipillik tabanlarında kalan saçmaları yutan ördeklerin kurşun zehirlenmelerine maruz kalmaları üzerinde hâlâ çokça tartışılan bir konu olarak araştırmacıları başka arayışlara itmiştir. Günümüzde saçmalar kurşun dışında, zehirleyici özelliği olmayan çelik, bizmut, kalay veya çinko gibi hammaddelerden üretilir. Bunların arasında yurdumuzun dışında en yaygın kullanılanı çelik saçmalardır. Ancak, çelik saçmalar kurşun olanlara oranla daha hafif olduğu için aynı enerjiyi sağlayabilmek amacı ile çelikte 2 numara daha büyük saçma kullanmamız gerekir. Örneğin, bir türün avında 6 numara kurşun saçma kullanıyor-sanız, çelik saçmalı bir fişek kullanmak istediğinizde bu 4 numara olmalıc Eğer yeni teknoloji ile yapılmış bir av tüfeği kullanıyorsanız çelik saçmadan yana hiçbir korkunuz olmasın. Ancak eski ve değerli bir tüfeğiniz varsa, bunda çelik saçma kullanmak şok kısmında sorunlara yol açabilir.
Hiçbir bilgisi olmayanlar için saçma ebatları konusunda her zaman hatırlanması gereken kural, saçmanın çapı küçüldükçe numaranın artacağıdır. Örneğin en büyük numara olarak bilinen 12, aslında en küçük saçma ebadıdır. Bum:: gibi, akılda tutulacak başka bir kural da, avlanacak hayvanın ebadı büyüdükçe doğal olarak saçma ebadının da büyüyeceği şeklindedir. Büyük saçmalar daha ağır olduklarından dış etkenlerden daha az etkilenir. Bu sebeple de daha uzun süre havada kalabilir. Dolayısı ile uzun mesafe atışları için normalde kullandığınızdan biraz daha büyük saçma kullanmalısınız.
Yivsiz av tüfeklerinde saçmanın yanında, büyük av hayvanlarının avı için tek kurşun atmak da mümkündür. Ancak bu tür mermilerin, daha çok şoksuz olarak imal edilen silindir namlular ile atılması yerinde olur. Bu tür tüfeklerde namlu yiv ve set esasına göre yapılmadığı için mermi üzerinde yivler açılmıştır. Bunların da değişik türde olanları mevcuttur. |
